????? ???

تجارت درون ­صنعت، صادرات و واردات همزمان کالاها و خدماتی است که در یک یا چند گروه صنعتی مشابه دسته‏بندی شده‌اند. تجارت درون صنعت به دو بخش تجارت درون صنعت افقی و عمودی تفکیک می‌شود که به ترتیب با تجارت محصولات در یک کیفیت مشابه و دیگری با کیفیت‏های متفاوت تعریف می‌شوند. این نوع تجارت در کالاهای تمام شده که بستگی به هزینه‌های حمل و نقل، تجارت فصلی و حتی تنوع محصول دارد،

نسبت به تجارت بین صنعت به‏دلیل رقابت در کیفیت و ارزش افزوده بالاتر، بیشتر تحت فشارهای کمتری از ناحیه کنترل تجاری، سیاسی و تهدیدهای زیست محیطی قرار می‌گیرد. بر این اساس سهم کشورهای توسعه‌یافته در تجارت درون صنعت در محصولات نهایی و صنایع کارخانه‌ای بالاتر است که عامل کنترل کننده‌ای برای محیط‏زیست محسوب می‌شود.

هدف از این مقاله، بررسی اندازه و تعیین نوع تجارت متقابل میان ایران و شرکای تجاری منتخب همسایه، شرق آسیا و تعدادی از اعضای اتحادیه اروپا و شناسایی رابطه زیست محیطی آن براساس اندازه­گیریشاخص‌های مهم گروبل- لوید، فونتان و فردنبرگ و شاخص اظهر و الیوت برای دوره زمانی (2015-2001) می‏باشد. براساس نتایج به دست آمده، سهم قابل ملاحظه‌ای از تجارت درون صنعت متقابل ایران و کشورهای منتخب به تجارت درون صنعت عمودی اختصاص دارد، که نشان می‏دهد

فشار رقابتی بر کالاهای ایرانی اندک بوده و با توجه به شاخص اظهر و الیوت، سهم عمده تجارت درون صنعت از کالاهای با کیفیت پایین تشکیل شده است. در نتیجه، با توجه به یافته­های به‏دست آمده، ماهیت روابط تجاری ایران با شرکای تجاری منتخب بیانگر همراه نبودن بخش تجارت خارجی ایران با حفظ و بهبود کیفیت محیط‏زیست کشور بوده است. در مقابل تکیه بر استراتژی گسترش تجارت درون صنعتی به بهبود کیفیت محیط‏زیست کمک می­کند.

تخصیص هدفمند تسهیلات سفر و یارانه‌های ویژه برای حضور در رویدادها و نمایشگاه‌های بین‌المللیدر موضوع صادرات شایسته است که با تقسیم کار و پرهیز از پراکنده و موازی‌کاری هر حوزه و مقصد و منطقه اقتصادی تمرکز ایجاد شده و این پروژه را گروهی متخصص (‌به‌طور مثال اتاق‌های بازرگانی مشترک یا اتاق‌های بازرگانی شهرستان‌ها یا سایر تشکل‌های توانمند همراه شرکت‌های تخصصی صادراتی ذی‌صلاح)‌ مدیریت کرده و به عنوان سرپل‌های صادراتی علاوه بر سیاستگذاری و مدیریت بالادستی،‌ امکان توزیع عادلانه اطلاعات و فرصت‌ها را فراهم کرده و به کلیه فعالان اقتصادی همانند کشنده‌ای توانمند در این بازارها کمک کنند. باید ساز و کاری فراهم کرد که اتاق‌های مشترک،‌ مراکز توسعه تجاری، انجمن‌های ‌دوستی، میزهای تخصصی، رایزن‌های تجاری، وابسته‌های اقتصادی و سفارتخانه‌ها‌، کنسرسیو‌م‌های صادراتی و فعالان اقتصادی بتوانند به عنوان برنامه‌ای هماهنگ و متمرکز ملی در این چارچوب‌های هم‌افزایی وارد شوند.

تجارت درون ­صنعت، صادرات و واردات همزمان کالاها و خدماتی است که در یک یا چند گروه صنعتی مشابه دسته‏بندی شده‌اند. تجارت درون صنعت به دو بخش تجارت درون صنعت افقی و عمودی تفکیک می‌شود که به ترتیب با تجارت محصولات در یک کیفیت مشابه و دیگری با کیفیت‏های متفاوت تعریف می‌شوند. این نوع تجارت در کالاهای تمام شده که بستگی به هزینه‌های حمل و نقل، تجارت فصلی و حتی تنوع محصول دارد،

نسبت به تجارت بین صنعت به‏دلیل رقابت در کیفیت و ارزش افزوده بالاتر، بیشتر تحت فشارهای کمتری از ناحیه کنترل تجاری، سیاسی و تهدیدهای زیست محیطی قرار می‌گیرد. بر این اساس سهم کشورهای توسعه‌یافته در تجارت درون صنعت در محصولات نهایی و صنایع کارخانه‌ای بالاتر است که عامل کنترل کننده‌ای برای محیط‏زیست محسوب می‌شود.

هدف از این مقاله، بررسی اندازه و تعیین نوع تجارت متقابل میان ایران و شرکای تجاری منتخب همسایه، شرق آسیا و تعدادی از اعضای اتحادیه اروپا و شناسایی رابطه زیست محیطی آن براساس اندازه­گیریشاخص‌های مهم گروبل- لوید، فونتان و فردنبرگ و شاخص اظهر و الیوت برای دوره زمانی (2015-2001) می‏باشد. براساس نتایج به دست آمده، سهم قابل ملاحظه‌ای از تجارت درون صنعت متقابل ایران و کشورهای منتخب به تجارت درون صنعت عمودی اختصاص دارد، که نشان می‏دهد

فشار رقابتی بر کالاهای ایرانی اندک بوده و با توجه به شاخص اظهر و الیوت، سهم عمده تجارت درون صنعت از کالاهای با کیفیت پایین تشکیل شده است. در نتیجه، با توجه به یافته­های به‏دست آمده، ماهیت روابط تجاری ایران با شرکای تجاری منتخب بیانگر همراه نبودن بخش تجارت خارجی ایران با حفظ و بهبود کیفیت محیط‏زیست کشور بوده است. در مقابل تکیه بر استراتژی گسترش تجارت درون صنعتی به بهبود کیفیت محیط‏زیست کمک می­کند.

تخصیص هدفمند تسهیلات سفر و یارانه‌های ویژه برای حضور در رویدادها و نمایشگاه‌های بین‌المللیدر موضوع صادرات شایسته است که با تقسیم کار و پرهیز از پراکنده و موازی‌کاری هر حوزه و مقصد و منطقه اقتصادی تمرکز ایجاد شده و این پروژه را گروهی متخصص (‌به‌طور مثال اتاق‌های بازرگانی مشترک یا اتاق‌های بازرگانی شهرستان‌ها یا سایر تشکل‌های توانمند همراه شرکت‌های تخصصی صادراتی ذی‌صلاح)‌ مدیریت کرده و به عنوان سرپل‌های صادراتی علاوه بر سیاستگذاری و مدیریت بالادستی،‌ امکان توزیع عادلانه اطلاعات و فرصت‌ها را فراهم کرده و به کلیه فعالان اقتصادی همانند کشنده‌ای توانمند در این بازارها کمک کنند. باید ساز و کاری فراهم کرد که اتاق‌های مشترک،‌ مراکز توسعه تجاری، انجمن‌های ‌دوستی، میزهای تخصصی، رایزن‌های تجاری، وابسته‌های اقتصادی و سفارتخانه‌ها‌، کنسرسیو‌م‌های صادراتی و فعالان اقتصادی بتوانند به عنوان برنامه‌ای هماهنگ و متمرکز ملی در این چارچوب‌های هم‌افزایی وارد شوند.